Khoảng sáu phần mười từ vựng tiếng Việt có gốc Hán, một lớp đáng kể có gốc Pháp, và lớp mới nhất đến từ tiếng Anh. Nhận ra ba lớp này giúp bạn học tiếng Trung, tiếng Pháp và tiếng Anh nhanh hơn.
- Khoảng 60% từ vựng có gốc Hán
- Lớp gốc Pháp chủ yếu về đời sống hiện đại đầu thế kỷ 20
- Lớp gốc Anh mới nhất, chủ yếu về công nghệ
- Nhận ra nguồn gốc giúp đoán nghĩa từ mới
Ba lớp vay mượn theo thời kỳ
Mỗi lớp gắn với một giai đoạn lịch sử và một nhóm lĩnh vực.
Mẹo nhận ra từ gốc Pháp
Từ gốc Pháp thường đã Việt hoá nhiều tới mức người ta không nhận ra. Vài dấu hiệu: âm cuối bị lược bớt, thêm dấu thanh cho hợp tiếng Việt. Ga từ gare, xăng từ essence, bơ từ beurre, may ơ từ moyeu, ghi đông từ guidon. Người học tiếng Pháp gặp lại các từ này sẽ thấy quen ngay và nhớ rất nhanh.
Vì sao điều này giúp học ngoại ngữ
Vốn từ Hán Việt là lợi thế lớn khi học tiếng Trung, và cũng giúp khi học tiếng Nhật vì tiếng Nhật cũng vay mượn nhiều từ Hán. Vốn từ gốc Pháp giúp học tiếng Pháp nhanh hơn kỳ vọng. Nhưng phải cẩn thận: nghĩa có thể đã trôi đi sau nhiều thế kỷ, nên dùng như gợi ý nhớ chứ đừng dùng như quy tắc dịch.
Sai lầm thường gặp
- Dịch thẳng từ Hán Việt sang tiếng Trung mà không kiểm nghĩa
- Nghĩ từ mượn làm tiếng Việt kém trong sáng — mọi ngôn ngữ đều vay mượn
- Bỏ qua lợi thế vốn từ sẵn có khi học tiếng Trung
Câu hỏi thường gặp
Tiếng Anh có vay mượn nhiều không?
Rất nhiều. Khoảng sáu phần mười từ vựng tiếng Anh có gốc Latin hoặc Pháp. Vay mượn là chuyện bình thường của mọi ngôn ngữ sống.
Từ mượn có làm mất bản sắc tiếng Việt không?
Ngôn ngữ nào cũng vay mượn mà vẫn giữ cấu trúc riêng. Ngữ pháp và cách tư duy trong tiếng Việt vẫn hoàn toàn khác tiếng Hán.
Có nên dùng từ thuần Việt thay từ Hán Việt không?
Tuỳ ngữ cảnh. Văn nói và văn viết thân mật hợp từ thuần Việt, văn trang trọng và học thuật thường cần từ Hán Việt vì chính xác hơn.
