Câu trẻ em học ngoại ngữ nhanh hơn người lớn được lặp lại nhiều tới mức ai cũng tin. Nhưng khi tách theo từng kỹ năng thì bức tranh khác hẳn — và người lớn thắng ở nhiều mặt.
- Người lớn học nhanh hơn ở ngữ pháp và từ vựng
- Trẻ em thắng rõ ở phát âm và chỉ ở đó
- Cảm giác trẻ nhanh hơn phần lớn do thời gian tiếp xúc
- Không có tuổi nào là quá muộn để đạt mức dùng được
Người lớn thắng ở đâu
Người lớn có ba lợi thế rõ. Họ hiểu khái niệm ngữ pháp trừu tượng nên nắm quy tắc trong vài phút thay vì suy ra qua hàng trăm ví dụ. Họ có vốn kiến thức nền nên đoán nghĩa từ ngữ cảnh tốt hơn. Và họ có chiến lược học — biết ghi sổ, biết ôn tập, biết tra cứu. Nghiên cứu so sánh cùng số giờ học cho thấy người lớn thường tiến nhanh hơn trẻ trong năm đầu.
Trẻ em thắng ở đâu
Chỉ một chỗ nhưng rất rõ.
Vì sao ai cũng tưởng trẻ nhanh hơn
Trẻ nhập cư học được tiếng bản địa trong một năm, còn bố mẹ chúng sau năm năm vẫn nói ngọng. Nhưng đứa trẻ đó ở trường tám tiếng mỗi ngày, chơi với bạn bản xứ, không có lựa chọn nào khác ngoài việc dùng. Bố mẹ đi làm trong môi trường nói tiếng mẹ đẻ, về nhà nói tiếng mẹ đẻ. Khác biệt là thời gian tiếp xúc, không phải khả năng.
Sai lầm thường gặp
- Nghĩ ba mươi tuổi là quá muộn nên không bắt đầu
- Đặt mục tiêu giọng bản xứ rồi nản vì không đạt
- Không tận dụng lợi thế của người lớn là học có hệ thống
Câu hỏi thường gặp
Bao nhiêu tuổi thì quá muộn?
Không có mốc nào. Nhiều người bắt đầu ở tuổi năm mươi và đạt mức giao tiếp tốt. Chỉ giọng bản xứ là khó, mà đó không phải mục tiêu cần thiết.
Người lớn có thể đạt giọng bản xứ không?
Hiếm nhưng có. Điều đó đòi luyện phát âm rất bài bản. Với hầu hết mục đích, nói rõ ràng dễ hiểu là đủ.
Nên cho con học ngoại ngữ từ mấy tuổi?
Nếu có điều kiện tiếp xúc đều thì càng sớm càng lợi về phát âm. Nhưng học vài buổi mỗi tuần thì tuổi nào cũng tương tự nhau.
