Nhiều người đạt C1, đọc báo trôi chảy, thuyết trình tốt, nhưng ngồi trong bữa ăn với người bản xứ thì không hiểu tại sao mọi người cười. Đó là mốc khó nhất.
- Đùa đòi hiểu ngôn ngữ, văn hoá và tình huống cùng lúc
- Chơi chữ gần như không dịch được
- Mỉa mai phụ thuộc giọng điệu — dễ hiểu ngược
- Hiểu đùa trước, tạo đùa sau — đừng vội
Ba tầng khó của sự hài hước
Mỗi tầng đòi một loại năng lực khác nhau.
Người Anh và sự mỉa mai
Văn hoá Anh dùng mỉa mai và nói giảm rất nhiều, đến mức người nước ngoài thường hiểu ngược. Khi một người Anh nói không tệ lắm, đó có thể là lời khen cao. Khi họ nói thú vị đấy với giọng đều đều, đó có thể là chê. Nghe hiểu được lớp này thường mất vài năm sống trong môi trường đó.
Cách tiếp cận thực tế
Đừng cố đùa khi chưa chắc — đùa hỏng gây khó xử hơn không đùa. Thay vào đó, học hiểu trước: xem hài kịch tình huống có phụ đề tiếng đích, chú ý lúc nào tiếng cười nền vang lên và vì sao. Khi bắt đầu tự đùa, chọn kiểu an toàn nhất là tự trào — đùa về chính mình ít rủi ro hơn đùa về người khác hay về chủ đề nhạy cảm.
Sai lầm thường gặp
- Dịch câu đùa tiếng Việt sang tiếng Anh rồi thấy không ai cười
- Dùng mỉa mai khi chưa nắm được giọng điệu
- Đùa về chính trị hoặc tôn giáo trong môi trường công việc
Câu hỏi thường gặp
Bao giờ thì hiểu được đùa bằng ngoại ngữ?
Thường từ C1 trở lên với đùa ngôn ngữ, và cần thêm hiểu biết văn hoá cho đùa tình huống.
Có nên học câu đùa có sẵn không?
Ít tác dụng. Đùa phụ thuộc tình huống, kể câu học thuộc thường gượng.
Người Việt đùa có khác không?
Có, tiếng Việt chơi chữ nhiều nhờ thanh điệu và từ đồng âm — thứ gần như không dịch được sang tiếng Anh.
