Rất nhiều người học tiếng Anh mười hai năm ở trường rồi năm năm sau chỉ nhớ vài câu chào. Cảm giác như công sức đổ sông đổ biển — nhưng thực tế không mất hết như bạn tưởng.
- Kiến thức ngủ đông chứ không xoá hẳn
- Lấy lại thường mất khoảng một phần ba thời gian học lần đầu
- Phần nhớ lâu nhất là phát âm và cấu trúc, mất nhanh nhất là từ vựng
- Bắt đầu bằng nghe, không bắt đầu bằng ngữ pháp
Cái gì mất trước, cái gì còn lại
Mất theo thứ tự khá đều ở mọi người.
Vì sao lấy lại nhanh hơn học mới
Neuron đã tạo đường liên kết, chỉ là đường đó lâu không đi nên cỏ mọc. Học lại giống dọn cỏ chứ không phải mở đường mới. Nghiên cứu về người học lại ngôn ngữ thời thơ ấu cho thấy họ tiến nhanh hơn hẳn người học lần đầu, kể cả khi tự thấy mình chẳng nhớ gì.
Trình tự lấy lại hiệu quả nhất
Đừng mở sách ngữ pháp — đó là cách chán nhất và chậm nhất. Bắt đầu bằng nghe: podcast hoặc phim có phụ đề, mỗi ngày mười lăm phút trong hai tuần. Nghe sẽ đánh thức phần nhận diện âm và từ vựng thụ động. Sau đó mới chuyển sang nói, và cuối cùng mới ôn ngữ pháp cho phần còn thiếu.
Sai lầm thường gặp
- Bắt đầu lại từ bài một sách ngữ pháp
- Đợi có nhiều thời gian rồi mới học lại
- Tự trách vì đã để quên, rồi ngại bắt đầu
Câu hỏi thường gặp
Bỏ mười năm còn lấy lại được không?
Được. Thời gian bỏ càng lâu thì càng cần nhiều buổi để đánh thức, nhưng vẫn nhanh hơn học mới đáng kể.
Nên học lại từ trình độ nào?
Làm một bài đo trình độ trước. Nhiều người ngạc nhiên khi thấy mình vẫn ở A2 hoặc B1 chứ không phải về số không.
Có nên học lại thứ tiếng đã bỏ hay học thứ mới?
Nếu thứ cũ còn dùng được vào việc gì thì học lại rẻ hơn nhiều. Học mới chỉ hợp khi mục tiêu đã đổi hẳn.
