Người biết sáu bảy thứ tiếng thường bị coi là có năng khiếu bẩm sinh. Khi hỏi kỹ cách họ làm, hoá ra phần lớn là thói quen chứ không phải tài năng — và thói quen thì học được.
- Họ chấp nhận nói sai từ rất sớm, không chờ giỏi
- Họ học tuần tự, không song song nhiều thứ
- Họ gắn ngôn ngữ với việc mình thích, không học suông
- Họ chấp nhận trình độ không đều giữa các thứ tiếng
Thói quen 1 — nói sai từ tuần đầu
Người học thông thường chờ tới khi đủ tự tin mới mở miệng, và chờ mãi. Người đa ngữ nói từ tuần đầu với vốn ba mươi từ, sai be bét, và sửa dần qua phản hồi. Khác biệt không nằm ở khả năng mà ở việc chấp nhận trông vụng về trong vài tháng.
Thói quen 2 — học tuần tự chứ không song song
Đây là điều nhiều người tưởng ngược. Người biết bảy thứ tiếng thường học từng thứ một, đưa lên mức dùng được rồi mới sang thứ mới. Thứ cũ được giữ bằng tiếp xúc — đọc tin, xem phim, nhắn tin — chứ không học tiếp một cách chính quy.
Thói quen 3 và 4
Hai thói quen còn lại ít được nói tới nhưng quan trọng không kém.
Điều họ không làm
Họ không học ngữ pháp trước rồi mới nói. Không đợi có lớp học tốt. Không so sánh mình với người bản xứ. Và quan trọng nhất: không coi việc quên một thứ tiếng là thất bại — họ coi đó là chuyện tất nhiên khi không dùng, và biết mình lấy lại được khi cần.
Sai lầm thường gặp
- Chờ giỏi mới dám nói
- Học ba thứ tiếng cùng lúc rồi bỏ cả ba
- Coi việc quên là mình kém
Câu hỏi thường gặp
Có năng khiếu ngôn ngữ thật không?
Có khác biệt cá nhân, nhất là về khả năng bắt chước âm. Nhưng chênh lệch đó nhỏ hơn nhiều so với chênh lệch về thời gian tiếp xúc và cách học.
Biết nhiều thứ tiếng có làm lẫn không?
Ở giai đoạn đầu thì có. Càng dùng nhiều càng tách bạch, vì mỗi thứ tiếng gắn với bối cảnh riêng.
Người đa ngữ giỏi đều các thứ tiếng không?
Hầu như không. Thường một hai thứ ở mức cao, còn lại ở mức dùng được. Đó là điều bình thường chứ không phải thiếu sót.
