Nhiều gia đình muốn con biết hai thứ tiếng nhưng lo con lẫn lộn hoặc chậm nói. Nghiên cứu về trẻ song ngữ đã có nhiều thập kỷ, và kết luận khá rõ ràng.
- Trẻ song ngữ có thể chậm nói vài tháng rồi bắt kịp
- Lẫn lộn giữa hai thứ tiếng là giai đoạn bình thường
- Nguyên tắc hiệu quả nhất: một người một ngôn ngữ
- Chất lượng tiếp xúc quan trọng hơn số giờ
Ba lầm tưởng phổ biến
Thứ nhất, song ngữ làm trẻ chậm phát triển — không đúng, trẻ có thể nói muộn hơn vài tháng nhưng tổng vốn từ của cả hai thứ tiếng tương đương trẻ đơn ngữ. Thứ hai, trộn hai thứ tiếng trong một câu là dấu hiệu xấu — thực ra đó là hiện tượng bình thường và giảm dần theo tuổi. Thứ ba, phải bắt đầu từ sơ sinh mới kịp — trẻ vẫn học rất nhanh tới khoảng mười tuổi.
Ba mô hình thường dùng
Chọn mô hình hợp với hoàn cảnh gia đình, quan trọng là giữ nhất quán.
Điều quyết định thành công
Không phải số giờ mà là tương tác thật. Trẻ xem hoạt hình tiếng Anh hai tiếng mỗi ngày học được rất ít, vì không có ai đáp lại. Ba mươi phút chơi và trò chuyện với người nói thứ tiếng đó hiệu quả hơn nhiều. Ngôn ngữ được học qua qua lại, không qua nghe thụ động.
Sai lầm thường gặp
- Bắt trẻ học qua màn hình thay vì trò chuyện
- Đổi ngôn ngữ liên tục làm trẻ không biết theo hệ nào
- Sửa lỗi ngay khi trẻ đang cố diễn đạt — làm trẻ ngại nói
Câu hỏi thường gặp
Con chậm nói có phải do song ngữ không?
Thường không. Nếu trẻ chậm nói đáng kể thì nên khám chuyên khoa, đừng mặc định do song ngữ.
Mấy tuổi bắt đầu là hợp lý?
Càng sớm càng dễ về phát âm, nhưng trẻ tới mười tuổi vẫn học rất nhanh. Không có mốc quá muộn.
Bố mẹ nói ngoại ngữ chưa chuẩn có nên dạy con không?
Nên cẩn thận với phát âm, nhưng tương tác vẫn có giá trị. Kết hợp với nguồn âm thanh chuẩn để con nghe được giọng đúng.